Рэгіён Як на Клімавіччыне Саракі святкуюць і вясну чакаюць

Як на Клімавіччыне Саракі святкуюць і вясну чакаюць

-

- Рэклама -

Саракі – гэта не проста свята, а цэлы комп­лекс стара­жытных рытуалаў і абрадаў. Традыцыйна Саракамі на­зывалі Дзень сарака пакут­нікаў. У наро­дзе лічыцца, што ў гэты дзень зіма за­канч­ваецца, вясна па­чынаецца, дзень з ноччу мераецца – раў­няецца. На Кліма­віччыне заў­важылі: за колькі дзён да Саракоў пры­ляцяць птушкі, столькі пасля Саракоў яны і па­ся­дзяць. Верылі так­сама, што ў гэты дзень з цёплых краінаў пры­лятаюць сорак розных птушак, а першы з іх – жаўрук.

22 сакавіка звычайна сеялі памідоры на расаду. Майстравалі арэлі з вяровак і вешалі іх на гумне. Дзеці імкнуліся раз­гай­дацца як мага вышэй: хто вышэй уз­ляціць, у таго ў сям’і лён бу­дзе даўжэй. Прык­мячалі, на які дзень тыдня пры­падае свята – паз­ней у гэты ж дзень пачыналі са­джаць бульбу.

Дзень сарака пакутнікаў часта лічылі пачат­кам вясны, але ён заўсёды па­пярэд­ні­чаў раніш­нім за­мараз­кам: прыкмячалі, што са­праўд­нае вясновае цяпло на­сту­піць толькі праз 40 дзён. Казалі таксама, што калі ў гэтыя дні замаразкі, лета будзе цёплае.

На Саракі звычайна пяклі птушак з цеста – не менш за 40. Іх ста­раліся ля­піць з рас­праўленымі крыльцамі, ні­быта птушкі ляцяць. Дзеці ж ха­дзілі па сваяках і спявалі вясновыя песні, за што іх частавалі выпечанымі «жаўрукамі». Так­сама ля­пілі 40 галушак у вы­глядзе яек, а потым кожны дзень па адной ад­давалі іх жывёле.

Saraki-Klimav_04 Saraki-Klimav_03 Saraki-Klimav_02

У нашым раёне яшчэ за­сталіся стара­жылы, якія су­стракаюць гэтае свята згодна з народ­нымі традыцыямі: расчыняць цеста, на­лепяць жаўрукоў, спякуць іх у печы, а затым па­дадуць на стол.

У сям’і Аляксанд­ра Галкоўскага з вёскі Су­дзілы так робяць кожны год. У Люд­мілы Галкоўскай такі рэцэпт цеста:

– Я бяру гранёную 200-грамовую шклянку агурочнага расолу, сланеч­нікавага алею, цукру і чатыры шклянкі мукі. Атрым­ліваецца смачнае хрум­сткае печыва, – кажа Люд­міла Аляк­санд­раўна.

У выпечцы птушак удзельнічаюць усе. Хтосьці ле­піць суцэльных жаўрукоў, хтось­ці – з «шалікамі», а хтосьці проста за­вяз­вае цеста ў вузел – атрым­ліваюцца па­цешныя птушкі. Пры гэтым ус­па­мінаюць бабулю Аляксанд­ра Мікалаевіча Марыю Слесараву.

– Бабуля выпякала самых прыгожых птушак у ваколіцы, – упэўнены Аляксандр Мікалаевіч.

Раней выпечаных птушак на­са­дж­валі на галінкі. Дзеці беглі з імі ў поле на ўзвышанае месца і за­прашалі жаўрукоў і вясну. Для гэтага іс­на­валі спецыяльныя песенькі-вяс­нянкі. Ім сваіх унукаў на­вучыў А. Галкоўскі.

У сям’і Валян­ціны Багуцкай з вёскі Сідараўка так­сама па­мяталі пра традыцыі продкаў. Не забылася пра іх і Валян­ціна Анд­рэеўна.

– Бабуля распавядала, што з дапамогай печаных птушачак вы­біраўся сямейны сей­біт, – кажа жанчына. – Для гэтага ў аднаго «жаў­рука» клалася манетка, а ўсе мужчыны ў сям’і вы­біралі сабе печаную птушку. Каму манетка да­ставалася, той і рас­кідваў першыя пры­гаршчы зярнятаў пад час сяўбы.

В. Багуцкая распавяла, што ў іх вёсцы заў­сёды паў­таралі пры­казкі: «На Сорак па­кут­нікаў сорак саракоў птушак вясну нясуць» і «Жаўрук за сабой сорак птушак пры­вёў».

Калі ў Валянціны Андрэеўны з’явілася свая сям’я, яна разам з дзецьмі кожны год вы­пякала птушак. Таццяна, Міхаіл і Мікалай з за­да­валь­неннем да­памагалі маці рабіць з цеста птушак, прычым кожны на свой манер. Потым усёй сям’ёй пілі чай.

Клімаўчанка Вольга Патапава што­дня частуе сваіх родных вы­печкай –  піражкамі, печывам, кексамі, рулетамі і тартамі. На Саракі Вольга Мікалаеўна з дачкой Насцяй частуюць сваіх мужчынаў печывам у вы­гля­дзе птушак, якое абавязкова пакрываюць шакаладнай глазурай.

Дзяцінства Ніны Курносавай прайшло ў вёсцы Свірэль. Жанчына па­мятае, як яе маці і бабуля што­год 22 сака­віка вы­пякалі з цеста жаўрукоў. Цяпер Ніна Ула­дзі­мі­раўна працуе бібліятэкарам гарад­ской бібліятэкі № 3, у зону аб­слу­гоў­вання якой ува­хо­дзіць дзіцячы садок «Івушка».

– Сумесна з бібліятэкай да свята птушак мы рыхтуем цікавыя мера­прыем­ствы, – рас­па­вядае за­гад­чык дзіцячага садка Галіна Трац­цякова. – У тэат­раліза­ванай форме знаёмім нашых вы­ха­ванцаў са святам Саракі. Чытаем вершы, спяваем песні, а потым п’ем гарбату з печанымі птушкамі.

А вось удзельнікі Стара­дзе­дзін­скага фальк­лорнага ўзор­нага калектыву «Астраначка» пра­цяг­ваюць традыцыі сваіх адна­вяскоўцаў.

– Разам з дзецьмі мы па крупінках ад­навілі абрад гукання вясны і святкаванне Саракоў, – кажа кіраў­нік калектыву Ала Скоцкая. – Аба­пі­раліся на рас­поведы Зінаіды Асі­пенкі і Галіны Брыкавай.

 Дар’я ЭВЕРС, дырэктар Клімавіцкага раённага музея

(Далей чытайце ў №13 “Краязнаўчай газеты”)

Фота аўтара

Уладзiмiр Гiлеп
Уладзiмiр Гiлепhttp://www.bfk.by
Галоўны рэдактар

НАПІСАЦЬ АДКАЗ

Калі ласка, увядзіце ваш каментар!
Калі ласка, увядзіце ваша імя тут

Апошнія навіны

Падпішыцеся самі, падпішыце родную школу — інструкцыя, як аформіць падпіску праз інтэрнэт

Як падпісацца на «КРАЯЗНАЎЧУЮ ГАЗЕТУ» не адыходзячы ад камп'ютара? Зрабіць гэта цяпер можна на сайце «Белпошты». Для гэтага:

Школьнае краязнаўства

Дзеля развіцця навукова-даследчай дзейнасці як эфектыўнага чынніка павышэння якасці адукацыі і ўсебаковага развіцця асобы навучэнцаў пры канцы...

Унук – пра дзеда, майстра фатаграфікі

Асабістымі ўспамінамі пра знакамітага майстра мастацкай краязнаўчай фатаграфіі Яна Булгака падзяліўся яго ўнук Богдан Булгак. (Нагадаем нашым...

Да ўвагі! Полацк!

Сёння часам можна пачуць: «Навошта нам Полацк? Нам хапае і гісторыі Вялікага Княства Літоўскага». Гэтыя людзі забылі,...
- Рэклама -

Жыццё для працы, для кніг, для людзей

Хачу расказаць пра свайго прадзеда Васiля Паўлавіча Голуба, дзеда майго бацькі. Нарадзiўся ён у вёсцы Параслішча Акцябрскага...

«Зносіны» з мінуўшчынай

«Малая радзіма – вялікая гісторыя» – пад такой назвай у Пескаўскай сельскай бібліятэцы адбылося чарговае пасяджэнне аматарскага аб'яднання...

Варта прачытаць

Школьнае краязнаўства

Дзеля развіцця навукова-даследчай дзейнасці як эфектыўнага чынніка...
- Рэклама -

Вам таксама можа спадабацца
Рэкамендуем вам