Гісторыя Яны вызвалялі Бацькаўшчыну

Яны вызвалялі Бацькаўшчыну

-

- Рэклама -

5 кніг – 5 манументаў памяці

 Ёсць падзеі, якія не выкрэслівае час. Сярод іх – перамога над фашызмам. Сёння памяць пра тыя часы – такое жа поле бою, як баявы плац­дарм ў гады вайны.

Бярэзінская цэнтральная раённай бібліятэкай разам з раённым Саветам ветэранаў і рэдакцыяй раённай газеты «Бярэзінская панарама» пад­рыхтавала цыкл выданняў, пры­свечаных по­дзвігу бярэзінцаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. 5 гэтых кніг сталі свое­асаблівымі манументамі памяці. Ход Вялікай Айчыннай вайны можна прасачыць праз бія­графіі салдатаў-бярэзінцаў.

У армію было мабілізавана больш за 5 тысячаў бярэзінцаў, загінуў кожны 2-і, кожны 3-і вярнуўся з вайны інвалідам. Най­вышэйшая салдацкая доблесць ад­значалася ордэнам Славы, маюць гэтую ўзнагароду і нашыя землякі. 7 з іх – двойчы ардэна­носцы, ад­значаныя ордэнамі 2-й і 3-й ступені. Сярод іх – Ігнацій Цісецкі з в. Асмо­лаўка, мінёр-раз­ведчык, сапёр. Пад час атакі першым уварваўся ў варожы бліндаж, знішчыў 15 салдатаў праціўніка, узяў у палон 6 немцаў і унтэр-афіцэра (атрымаў ордэн Славы 3-й ступені). Першым фарсіраваў раку Одэр і пры­крываў пера­праву асноўных пад­раз­дзяленняў савецкіх войскаў (ад­значаны ордэнам Славы 2-й ступені).

Дзве сусветныя вайны паласавалі лёс ураджэнца в. Жорнаўка Васіля Шагойкі, кавалера Георгіеўскага Крыжа і ордэна Славы.

Ордэны «За абарону Масквы» ўпрыгожылі грудзі 27-і нашых землякоў, а Пётр Крыварот стаў удзельнікам парада Перамогі ў Маскве ў 1945 г.

Варта ўзгадаць эпізод з бія­графіі яшчэ аднаго нашага земляка, удзель­ніка зняцця блакады і выз­валення Ленін­града. Іван Кубар з экіпажам танка апынуўся ў акружэнні фашыстаў. Асколак варожага снарада па­шкодзіў хадавы механізм машыны, заклінавала башню. Тады танкісты знялі кулямёт, выйшлі з танка і занялі кругавую абарону. За гэты по­дзвіг члены экіпажа былі ўз­нагаро­джаныя ордэнамі Чырвонага Сцяга. Пазней да ўз­нагароды І. Кубара дадаўся медаль «За абарону Ленін­града» і ордэны Славы, Чырвонай Зоркі і Айчыннай вайны.

У верасні 1942 г. 300-тысячная гітлераўская армія падышла да Сталін­града. Штурм доўжыўся 6 месяцаў. Змагаўся там і ўра­джэнец в. Віляціна Аляксандр Якімчык. Сталін­град­скія старонкі яго бія­графіі ад­значаныя ордэнам Чырвонай Зоркі і медалём «За абарону Сталін­града». Раз­ведчык і на­водчык гарматы радавы Якімчык вы­яўляў варожыя мінамётныя батарэі і даваў каардынаты нашым артылерыстам.

Не менш гераічна змагаліся з ворагам бярэзінскія партызаны. Наш зямляк з в. Пагост Міхаіл Жукоўскі ў ліку першых партызанаў Савецкага Саюза быў ўз­нагаро­джаны ордэнам Леніна. У ліпені 1941-га ён з не­вялікім атрадам раз­граміў камендатуру, вузел сувязі і склады праціўніка ў акупаваным Слуцку.

Кавалер ордэна Чырвонага Сцяга Канстанцін Афанасевіч – чалавек-легенда, яго імя носіць вуліца ў Беразіно. Камандзір партызанскай дыверсійнай групы на самалёце быў перакінуты праз лінію фронту ў Налібоцкую пушчу. На яго асабістым рахунку 17 падарваных варожых эшалонаў і мастоў, дзясяткі прадуманых да дробязяў складаных аперацыяў партызанскай брыгады імя М.І. Калініна Баранавіцкага злучэння.

Бясспрэчны факт: у нашай Перамогі – жаночы твар. На франтах Валікай Айчын­най ваявала больш за 1 млн савецкіх жанчынаў ад 15 да 30 гадоў. Матросам Балтый­скага флоту служыла Антаніна Семяняка. Курсант Разанскага ваеннага пяхотнага вучы­лішча імя К.Я. Варашылава беларуска Любоў Любчык у элегантнай форме паручніка Войска Польскага –каман­дзір узвода аўтаматчыкаў – пры­ступіла да пад­рыхтоўкі юных патрыётак. У складзе 1-й Польскай арміі ўдзельнічала ў аперацыях на Вісле і Одэры. У баях за Варшаву камандавала ротай. Пасля вайны афіцэр запасу Савецкай Арміі і Вой­ска Польскага Л. Любчык пры­ехала на ра­дзіму мужа – ў в. Пера­воз Бярэзінскага раёна.

Аперацыя «Баграціён» па вызваленні Беларусі выявіла новых герояў. Наш зямляк Іван Жураў вызваляў Гомель і Мазыр, медалём «За ад­вагу» ад­значаны ў баі за Пінск.

Наш гарадскі пасёлак на рацэ Бярэзіне быў выз­валены 3 ліпеня 1944 г. 42-й стралко­вай дывізіяй 69-га корпуса пад камандаваннем генерал-маёра Мікалая Мультана. Тады ж у шэрагі корпуса ўліўся 20-гадовы юнак з-пад Барысава Аляксей Пухавы, які дайшоў да Усходняй Прусіі і штурмаваў не­прыступную цытадэль фашыстаў – г. Кёнігс­берг. Сяр­жант Пухавы, каман­дзір раз­ліку стралковага мінамётнага палка, кавалер ордэна Славы, на ўсё жыццё запомніў 140-кіламетровыя пераходы па вясеннім без­дарожжы з 40-кіла­грамовымі скрынкамі з мінамі на плячах, 2-га­дзінныя авія­штурмы, ад якіх дрыжэла зям­ля. Асколак снарада зрэзаў край шыняля А. Пухавога, а наш зямляк за­стаўся жывым. Вярнуўшыся на ра­дзіму ў 1947 г., былы сяржант усё жыццё пражыў у Беразіно на вуліцы імя Героя Савецкага Саюза, які выз­валяў рай­цэнтр.

Апошнім плацдармам Другой су­светнай вайны была Японія. Удзель­нікі баёў на Да­лёкім Усходзе былі дэмабілізаваныя толькі ў 1950 г. Украінец Васіль Карпінскі і беларус Мікалай Крыварот су­стрэліся і па­сябравалі на Бярэзіншчыне. У гады вайны служылі ў адной арміі, ехалі на Усход у адным вагоне, ішлі стэпамі Манголіі да мяжы Кітая…

38 афіцэраў з Бярэзіншчыны знахо­дзіліся на франтах Вялікай Айчыннай вайны з першага і да апошняга дня. 5 з іх дайшлі да Берліна, 4 абаранялі Маскву, 3 – Ленінград, 3 удзельнічалі ў Сталін­град­скай, 1 – у Курскай бітвах, 3 – у разгроме Японіі, 1 – у выз­валенні Кітая.

Ураджэнец Беразіно Сяргей Ігнатовіч да вайны служыў у горна-кавалерыйскай дывізіі ва Узбекістане, прайшоў курсы афіцэраў у Туркменістане. У вайну каман­дзіру ўз­вода палкавой дывізіі давялося зведаць горкі лёс вязня фашысцкага канцлагера пад № 11265. Пасля вайны гісторык па адукацыі С. Ігнатовіч стварыў у бярэзінскай СШ № 1 музей баявой славы. У 1970 – 1980-я гг. яго наведнікамі сталі героі вайны, іх родныя і блізкія – ура­джэнцы Беларусі, Расіі, Польшчы, Кітая…

Бярэзінскі раённы цэнтр культуры, бібліятэкары і актывісты ветэранскага руху ладзілі прэзентацыю гісторыка-краязнаўчых кніг з удзелам ветэранаў вайны і іх сваякоў, мясцовай інтэлігенцыі, прад­стаўнікоў грамадскіх аб’­яд­нанняў, мола­дзі прызыўнога ўзросту. Была прад­стаўленая партрэтная гале­рэя землякоў – кавалераў ордэна Славы, Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны, выстаўка экспанатаў часоў Вялікай Айчыннай вайны, відэа­фільм паводле матэрыялаў гэтых выданняў.

 Тамара КРУТАЛЕВІЧ, загадчык аддзела маркетынгу Бярэзінскай ЦРБ

(Цалкам артыкул надрукаваны ў №№26-27 “Краязнаўчай газеты”)

Уладзiмiр Гiлеп
Уладзiмiр Гiлепhttp://www.bfk.by
Галоўны рэдактар

НАПІСАЦЬ АДКАЗ

Калі ласка, увядзіце ваш каментар!
Калі ласка, увядзіце ваша імя тут

Апошнія навіны

Падпішыцеся самі, падпішыце родную школу — інструкцыя, як аформіць падпіску праз інтэрнэт

Як падпісацца на «КРАЯЗНАЎЧУЮ ГАЗЕТУ» не адыходзячы ад камп'ютара? Зрабіць гэта цяпер можна на сайце «Белпошты». Для гэтага:

Школьнае краязнаўства

Дзеля развіцця навукова-даследчай дзейнасці як эфектыўнага чынніка павышэння якасці адукацыі і ўсебаковага развіцця асобы навучэнцаў пры канцы...

Унук – пра дзеда, майстра фатаграфікі

Асабістымі ўспамінамі пра знакамітага майстра мастацкай краязнаўчай фатаграфіі Яна Булгака падзяліўся яго ўнук Богдан Булгак. (Нагадаем нашым...

Да ўвагі! Полацк!

Сёння часам можна пачуць: «Навошта нам Полацк? Нам хапае і гісторыі Вялікага Княства Літоўскага». Гэтыя людзі забылі,...
- Рэклама -

Жыццё для працы, для кніг, для людзей

Хачу расказаць пра свайго прадзеда Васiля Паўлавіча Голуба, дзеда майго бацькі. Нарадзiўся ён у вёсцы Параслішча Акцябрскага...

«Зносіны» з мінуўшчынай

«Малая радзіма – вялікая гісторыя» – пад такой назвай у Пескаўскай сельскай бібліятэцы адбылося чарговае пасяджэнне аматарскага аб'яднання...

Варта прачытаць

Школьнае краязнаўства

Дзеля развіцця навукова-даследчай дзейнасці як эфектыўнага чынніка...
- Рэклама -

Вам таксама можа спадабацца
Рэкамендуем вам